Incoterms 2020: 11 điều kiện giao hàng doanh nghiệp cần biết

Trong thương mại quốc tế, người mua và người bán thường ở hai quốc gia khác nhau. Để tránh tranh chấp về nghĩa vụ giao hàng, chi phí và rủi ro, doanh nghiệp toàn cầu sử dụng Incoterms (International Commercial Terms) do Phòng Thương mại Quốc tế (ICC) ban hành. Dưới đây là 11 điều kiện giao hàng trong Incoterms 2020 — phiên bản mới nhất hiện nay.

Incoterms 2020 là gì?

Incoterms là bộ quy tắc thống nhất giải thích các điều kiện thương mại quốc tế, ra đời năm 1936 và cập nhật định kỳ. Incoterms 2020 (hiệu lực từ 01/01/2020) gồm 11 điều kiện, xác định rõ:

• Ai thuê phương tiện vận tải chính và mua bảo hiểm hàng hóa.
• Ai làm thủ tục thông quan xuất khẩu, nhập khẩu và chịu thuế, phí liên quan.
• Điểm chuyển giao rủi ro mất mát, hư hỏng giữa người bán và người mua.
• Cách thức bốc dỡ, đóng gói và giao nhận hàng hóa.

Lưu ý: Incoterms không quy định giá cả, phương thức thanh toán, quyền sở hữu hàng hóa hay chế tài vi phạm — các nội dung này do hợp đồng mua bán và luật điều chỉnh quyết định.

11 điều kiện Incoterms 2020 theo 4 nhóm

ICC chia 11 điều kiện thành 4 nhóm theo nghĩa vụ tăng dần của người bán, từ nhóm E (thấp nhất) đến nhóm D (cao nhất).

Nhóm E — Xuất phát

EXW — Ex Works (Giao tại xưởng): Người bán chỉ đặt hàng hóa sẵn sàng giao tại địa điểm của mình. Người mua chịu mọi chi phí và rủi ro từ khi nhận hàng.

Nhóm F — Cước phí chưa trả

• FCA — Free Carrier: Giao hàng (đã thông quan xuất khẩu) cho người chuyên chở tại địa điểm thỏa thuận. Dùng cho mọi phương thức vận tải; ICC khuyến nghị thay FOB cho hàng container.
• FAS — Free Alongside Ship: Đặt hàng hóa dọc mạn tàu tại cảng xếp hàng chỉ định; rủi ro chuyển giao tại thời điểm đó. Chỉ dùng cho đường biển và thủy nội địa.
• FOB — Free On Board: Giao hàng khi hàng đã xếp lên tàu tại cảng xếp hàng chỉ định (đã thông quan xuất khẩu). Từ đây mọi chi phí và rủi ro thuộc về người mua. Chỉ dùng cho đường biển và thủy nội địa.

Nhóm C — Cước phí đã trả

Người bán thuê và trả cước vận tải chính (và bảo hiểm nếu có), nhưng rủi ro vẫn chuyển cho người mua tại điểm giao hàng ở nước xuất khẩu — điểm dễ gây nhầm lẫn nhất.

• CFR — Cost and Freight: Người bán trả cước đến cảng dỡ hàng chỉ định; rủi ro chuyển giao khi hàng xếp lên tàu tại cảng xếp hàng. Chỉ dùng cho đường biển và thủy nội địa.
• CIF — Cost, Insurance and Freight: Như CFR, nhưng người bán phải mua bảo hiểm hàng hóa ở mức tối thiểu. Rủi ro vẫn chuyển giao tại cảng xếp hàng. Chỉ dùng cho đường biển và thủy nội địa.
• CPT — Carriage Paid To: Người bán trả cước đến địa điểm đến chỉ định; rủi ro chuyển giao khi giao hàng cho người chuyên chở đầu tiên. Mọi phương thức vận tải.
• CIP — Carriage and Insurance Paid To: Như CPT, kèm nghĩa vụ mua bảo hiểm của người bán. Incoterms 2020 nâng mức bảo hiểm tối thiểu của CIP lên điều khoản A (mọi rủi ro), cao hơn điều khoản C của CIF. Mọi phương thức vận tải.

Nhóm D — Giao hàng tại nơi đến

• DPU — Delivered at Place Unloaded: Giao hàng khi hàng đã dỡ khỏi phương tiện tại địa điểm đến chỉ định. Điều kiện mới trong Incoterms 2020, thay thế DAT của bản 2010. Mọi phương thức vận tải.
• DAP — Delivered at Place: Giao hàng khi hàng sẵn sàng dỡ tại địa điểm đến chỉ định, trên phương tiện vận tải. Người mua làm thủ tục nhập khẩu và chịu thuế nhập khẩu. Mọi phương thức vận tải.
• DDP — Delivered Duty Paid: Nghĩa vụ người bán cao nhất: giao hàng tại địa điểm đến, đã thông quan nhập khẩu và nộp mọi thuế, phí nhập khẩu. Người mua gần như chỉ việc nhận hàng.

Những lưu ý quan trọng khi áp dụng

• Ghi rõ phiên bản: Trong hợp đồng ghi đầy đủ, ví dụ “FOB Cảng Cát Lái Incoterms 2020” — thiếu tên phiên bản dễ gây tranh cãi áp dụng bản 2010 hay 2020.
• Chọn điều kiện đúng phương thức vận tải: FOB, FAS, CFR, CIF chỉ dùng cho đường biển và thủy nội địa; hàng container ưu tiên FCA, CPT, CIP.
• Phân biệt điểm chuyển giao rủi ro và điểm chịu cước: Ở nhóm C, người bán trả cước nhưng rủi ro đã chuyển cho người mua từ cảng xếp hàng.
• Nghĩa vụ bảo hiểm: Chỉ CIF và CIP bắt buộc người bán mua bảo hiểm; các điều kiện còn lại, bên nào cần thì tự mua.
• Không thay thế hợp đồng: Incoterms chỉ là một phần của hợp đồng mua bán; thanh toán, kiểm tra hàng hóa, khiếu nại vẫn cần quy định riêng.

Kết luận

Nắm vững 11 điều kiện Incoterms 2020 giúp doanh nghiệp phân định rõ trách nhiệm, chi phí và rủi ro trong từng giao dịch, đảm bảo chủ động và hạn chế tranh chấp. Khi chưa chắc chắn, hãy tham khảo ý kiến forwarder chuyên nghiệp để chọn điều kiện giao hàng phù hợp nhất.