Logistics xanh: xu hướng tất yếu của chuỗi cung ứng Việt Nam

Áp lực giảm phát thải đang định hình lại cách thế giới vận hành chuỗi cung ứng. Từ các nhà bán lẻ toàn cầu đến người tiêu dùng cuối cùng, yêu cầu về một chuỗi cung ứng “xanh” – ít phát thải, tiết kiệm tài nguyên và thân thiện với môi trường – ngày càng trở nên rõ ràng. Với Việt Nam, một nền kinh tế có độ mở lớn và phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu, logistics xanh không còn là khái niệm xa vời mà đang trở thành xu hướng tất yếu mà mọi doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng cần nghiêm túc nhìn nhận.

Vận tải xanh: tối ưu từng chuyến hàng

Vận tải là khâu phát thải lớn nhất trong chuỗi logistics, đồng thời cũng là nơi có nhiều dư địa cải thiện nhất. Xu hướng vận tải xanh không nhất thiết đòi hỏi đầu tư ngay vào phương tiện hoàn toàn mới, mà bắt đầu từ việc tối ưu những gì doanh nghiệp đang có.

Trước hết là lựa chọn phương thức vận tải phù hợp với từng loại hàng. Với hàng hóa khối lượng lớn và không yêu cầu gấp về thời gian, vận tải đường biển thường có mức phát thải trên mỗi đơn vị hàng hóa thấp hơn so với đường hàng không. Với vận tải đường bộ nội địa, việc gom hàng để tối ưu tải trọng, hạn chế tối đa tình trạng xe chạy rỗng một chiều, có ý nghĩa rất lớn trong việc giảm nhiên liệu tiêu thụ.

Bên cạnh đó, việc xây dựng lộ trình khoa học, tránh các khung giờ cao điểm gây ùn tắc, kết hợp với chế độ bảo dưỡng phương tiện định kỳ giúp động cơ vận hành ở trạng thái tốt nhất, từ đó giảm lượng nhiên liệu tiêu hao cho cùng một quãng đường. Nhiều doanh nghiệp cũng đang từng bước thử nghiệm các loại nhiên liệu sạch hơn và phương tiện phát thải thấp cho các tuyến vận chuyển ngắn trong đô thị.

Kho bãi tiết kiệm năng lượng

Kho bãi là “trái tim” của chuỗi cung ứng và cũng là nơi tiêu thụ đáng kể năng lượng cho chiếu sáng, làm mát và vận hành thiết bị. Xu hướng kho xanh tập trung vào việc giảm mức tiêu thụ năng lượng mà vẫn đảm bảo hiệu quả vận hành.

Các giải pháp phổ biến bao gồm thiết kế kho tận dụng tối đa ánh sáng tự nhiên, chuyển đổi toàn bộ hệ thống chiếu sáng sang công nghệ tiết kiệm điện, và cải thiện cách nhiệt, thông gió để giảm phụ thuộc vào điều hòa công suất lớn. Nhiều kho hiện đại còn lắp đặt hệ thống năng lượng mặt trời trên mái để chủ động một phần nguồn điện phục vụ vận hành.

Không chỉ dừng ở năng lượng, quản trị kho xanh còn thể hiện ở cách tổ chức hàng hóa khoa học: sắp xếp hợp lý để rút ngắn quãng đường di chuyển của xe nâng và nhân viên, quản lý tồn kho chính xác để tránh lãng phí do hàng hóa hư hỏng, hết hạn. Mỗi khâu được tối ưu đều góp phần giảm dấu chân carbon của toàn bộ chuỗi cung ứng.

Bao bì thân thiện với môi trường

Bao bì là yếu tố dễ nhận thấy nhất của logistics xanh trong mắt khách hàng. Xu hướng chung là giảm thiểu bao bì nhựa dùng một lần, chuyển sang các vật liệu có thể tái chế hoặc tái sử dụng nhiều lần như thùng carton đạt chuẩn, bao bì giấy và vật liệu đệm thân thiện môi trường.

Một khía cạnh quan trọng khác là tối ưu kích thước kiện hàng. Việc đóng gói vừa vặn, hạn chế khoảng trống trong thùng không chỉ giảm lượng vật liệu sử dụng mà còn giúp xếp được nhiều hàng hơn trên cùng một chuyến xe hoặc container, qua đó gián tiếp giảm phát thải trên mỗi đơn vị sản phẩm. Chuẩn hóa kích thước pallet và thùng hàng cũng giúp quá trình nhập – xuất kho trở nên hiệu quả hơn.

Lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp xuất khẩu

Với doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam, đầu tư vào logistics xanh mang lại những lợi ích rất cụ thể. Trước hết, đó là khả năng đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của các thị trường lớn và đối tác quốc tế về trách nhiệm môi trường trong chuỗi cung ứng. Doanh nghiệp chủ động xanh hóa logistics sẽ có lợi thế cạnh tranh rõ rệt khi đàm phán với các nhà mua hàng lớn.

Thứ hai, hình ảnh thương hiệu được nâng cao. Người tiêu dùng, đặc biệt tại các thị trường phát triển, ngày càng ưu tiên sản phẩm đến từ chuỗi cung ứng có trách nhiệm với môi trường. Thứ ba, nhiều giải pháp xanh như tiết kiệm năng lượng, tối ưu tải trọng còn giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí vận hành trong dài hạn.

Cuối cùng, việc bắt đầu sớm giúp doanh nghiệp có thời gian chuẩn bị, tránh bị động khi các quy định môi trường liên quan đến thương mại và logistics ngày càng được thắt chặt trong tương lai.

Logistics xanh là một hành trình dài, đòi hỏi sự thay đổi đồng bộ từ vận tải, kho bãi đến bao bì và quy trình quản trị. Doanh nghiệp không cần phải làm tất cả cùng một lúc, mà có thể bắt đầu từ những cải tiến nhỏ, thiết thực nhất với hoạt động của mình.